Hoe presenteer je vernieuwende ideeën?

Niemand is tegen innovatie. Geen bestuurder, directeur of leidinggevende zal hardop zeggen dat je bij hem of haar niet hoeft aan te komen met vernieuwende ideeën. Innovatie wordt van hogerhand gestimuleerd. Toch blijkt het in de praktijk vaak erg lastig om mensen warm te krijgen voor verbeterde technieken en nieuwe werkwijzen. Hoe kan dat?

De vraag is waarom mensen wel creatieve ideeën willen, maar ze in de praktijk toch afwijzen. Dit is de ondertitel van een Amerikaans wetenschappelijk onderzoek naar dit verschijnsel. De resultaten zijn samengevat in een artikel, getiteld ‘The Bias Against Creativity: Why People Desire But Reject Creative Ideas’ (hier te downloaden als pdf).

Ballet uit Le sacre du printemps.

Ballet uit Le sacre du printemps.

Alle baanbrekende ideeën, zowel in de wetenschap als in de kunst, liepen in het begin tegen deze weerstand aan. Dit geldt voor veel zaken die nu gemeengoed zijn,  In een artikel over dit onderwerp staat een mooi voorbeeld van de eerste uitvoering van Le sacre du printemps van Igor Stravinksy in 1913. Dit nu algemeen gewaardeerde meesterwerk werd destijds in de krant beschreven als Le massacre du tympan (De slachting van het trommelvlies).

De mens heeft een diepe, aangeboren neiging om vernieuwende voorstellen naar de prullenbak te verwijzen. De reden: onzekerheid.  Afwijken van de gebaande paden is gewoon een beetje eng. Ongeacht hoe open je staat voor vernieuwing, vrijwel niemand ontkomt hieraan. Het gevoel van onzekerheid bij een idee van vernieuwing is onbewust en de neiging om het daardoor af te wijzen instinctief.

Het heeft te maken met patronen in onze hersenen, die sinds de oertijd zijn ingesteld op zelfbehoud en reproductie. Vernieuwing, maar ook abstracte onderwerpen als ‘duurzaamheid’, doen niets voor zelfbehoud en reproductie.

Innovatie kost vaak wel enige moeite, tijd en geld. En dat geeft nu juist wel een signaal: pijn. De biologische reactie op pijn of gevaar is: vluchten of vechten. Aangezien onze overlevingsdrift is gebaseerd op het vermijden van pijn en het zoeken naar genot (maar vooral dat eerste), wijzen we vernieuwingen instinctief af. Zonder er erg in te hebben, gaan we vervolgens onze reactie rationaliseren. Aan de bestuurstafel of op kantoor worden het vluchtgedrag, de afwijzing, dan netjes verpakt in een of meer van de volgende ‘argumenten.’ Dit alles zit in een ieder van ons en het is heel menselijk.

Gelukkig zijn er oplossingen. Het praktisch nut van deze kennis is dat we ons bewust kunnen worden van onze aangeboren neigingen. Als je een innovatief idee aanbiedt, kun je je presentatie hierop aanpassen en de kans op afwijzing zo veel mogelijk beperken.

Afwijzing is dus vaak niet zo zeer gebaseerd op het voorstel zelf, maar meer op een onbewust gevoel van onzekerheid dat elke innovatie oproept. Het is daarom zaak om die onzekerheid zo veel mogelijk te beperken. Bedenk goed hoe degene aan wie je jouw vernieuwende idee presenteert in elkaar zit en stem je presentatie daar op af. Benadruk vooral de kennis die diegene al heeft over de situatie. Dit geeft herkenning en een vertrouwd gevoel. Hiermee vergroot je de zekerheid en daarmee de kans dat je idee in goede aarde valt.

Een andere manier om het onzekere gevoel van je toehoorder te beperken is het verbinden van je nieuwe idee aan zo veel mogelijk bestaande praktijken. Die hebben hun nut al bewezen en de toehoorder zal daar positief op reageren. Als je dan op het laatst je eigen innovatie noemt, lijkt het bijna alsof degene die beslist het zelf heeft verzonnen. Bovendien wijst ander onderzoek uit dat het lastiger is om nee te zeggen, als je eerst een paar keer ja hebt gezegd (een trucje van verkopers).

Verder kun je uiteraard alle andere manieren om mensen te overtuigen inzetten. Het belangrijkste om te onthouden is dat creatieve vernieuwing  iedereen onbewust een onrustig gevoel van onzekerheid geeft, waardoor zelfs de grootste fan van innovatie de neiging heeft het idee af te wijzen. Wie zich hiervan bewust wordt, kan erop inspelen en zo de kans verhogen dat creatieve voorstellen een kans krijgen. Uiteindelijk is constante vernieuwing en ontwikkeling de enige manier waarop we verder komen.

© Jeroen Louis, 20 maart 2013

Dit bericht is geplaatst in innovatie met de tags , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *