Structure follows strategy is een gedateerde kreet

Op de Waterschapsdag 2013, afgelopen maandag, ging minister Melanie Schultz in op de structuurdiscussie over het waterschapsbestel.  Of, in heldere taal: moeten de waterschappen worden opgeheven, ja of nee? Veel politieke partijen (onder meer D66, PvdA, GroenLinks, PVV) vinden van wel. De minister zei (te zien in dit filmpje):

Wat mij betreft (…) structure follows strategy en laten we met elkaar zorgen dat wat we hebben afgesproken in het bestuursakkoord en wat we hebben afgesproken op alle andere momenten dat we daar gewoon keihard aan werken om ook te laten zien hoe goed de waterschappen het doen en hoe belangrijk het is, dat zij ook in de toekomst blijven voortbestaan.

Structure follows strategy. Het is een bekende kreet, maar waar komt het ook al weer vandaan en wat wordt er mee bedoeld?

harkjesStructure follows strategy is het aforisme waarmee de Amerikaan Alfred Chandler in 1962 beroemd werd. Als historicus onderzocht Chandler aan de universiteit van Harvard de opkomst van grote Amerikaanse multinationals (onder meer Esso, General Motors en chemieconcern Du Pont) in de eerste helft van de twintigste eeuw. De strategie van deze ondernemingen was gericht op internationale groei en diversificatie van hun producten. Hier pasten zij de structuur van hun concern op aan, door te werken met meerdere internationale divisies. Deze werkwijze had veel succes en de betrokken ondernemingen groeiden uit tot reusachtige, wereldwijd opererende bedrijven. Vandaar: structuur volgt strategie.

Het boek uit 1962 waarin Alfred Chandler zijn onderzoek en conclusies presenteerde werd een groot succes. Overal ter wereld gingen bedrijfseconomen voor multinationals aan de slag met strategie en structuur, in de hoop het succes van de Amerikaanse reuzen te kunnen navolgen. In deze tijd ontstonden de bekende harkjes van de organisatiestructuur, zoals op het plaatje.

De tijd van de groei van de multinationals, de eerste helft van de vorige eeuw, was ook de tijd van het doorvoeren van de theorie van Frederick Taylor. Deze Amerikaanse ingenieur was de eerste die een studie maakte van het optimaliseren van bedrijfsprocessen in fabrieken. Standaardisatie, het verhogen van de efficiëntie en het verlagen van de kosten maakte het mogelijk dat er een tweede industriële revolutie op gang kwam. Het nadeel was wel dat werknemers ongeveer als machines werden beschouwd. Dit is ook de reden dat de tijd van het ver doorgevoerde taylorisme al weer lang achter ons ligt.

Tamelijk snel werd de uitspraak structure follows strategy genuanceerd. Het is niet een wet van Meden en Perzen dat de structuur de strategie volgt. Er is eerder sprake van een wisselwerking. De gekozen structuur heeft ook invloed op de strategie en als je een van de twee wijzigt, moet je altijd kijken naar de gevolgen voor de ander. Een van de velen die dit zag, was de beroemde managementwetenschapper Henry Mintzberg.

De tijden van nu zijn totaal anders dan vijftig tot honderd jaar geleden. De ideeën van structure follows strategy en het taylorisme zijn schoolvoorbeelden van lineair denken. Dit paste goed in het industriële tijdperk. Inmiddels zijn we al weer bijna aan het einde van het informatietijdperk en staan we aan het begin van het ideeëntijdperk (op dit plaatje in beeld gebracht door visionair Jan Bommerez). De huidige tijd kenmerkt zich steeds meer door netwerken.

Structure follows strategy is een denkraam of paradigma uit een andere tijd (zo werd door een professor aan Harvard al geconcludeerd in 1994!). Zaken als emotionele intelligentie, creativiteit, transparantie en verbinding speelden toen nauwelijks een rol. Het dus eigenlijk een beetje vreemd om anno 2013 naar de toekomst te verwijzen met zo’n gedateerde kreet…

Maar ik denk eigenlijk dat Melanie Schultz dat ook niet zo bedoeld heeft. Wat is de betekenis van structuur en strategie in déze tijd? Binnenkort zal ik daar op terugkomen.

© Jeroen Louis, 21 maart 2013

Dit bericht is geplaatst in politiek, visie, waterschapsbestel met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.

1 Reactie op Structure follows strategy is een gedateerde kreet

  1. Interessante kritiek die ik goed kan volgen. Eerst ben je onder de indruk van Chandler, bv. ook als het over de rol van communicatie gaat : “communication follows structure, as structure follows strategy” … ahh, dat past heel goed bij bv. een merkbeleid of bji change communicatie … Tot het plots gaat over reorganisaties in de richting van zelfsturing (of “teal” organisaties à la Laloux). Ondertussen is de netwerksamenleving (zie ook de visual in deze straffe post uit 2011 http://www.rijkwillemse.nl/394-5-voorwaarden-voor-succesvolle-communicatie-in-de-netwerktijd.html) een feit en lijken andere organisatiemodellen veel relevanter, bv. de “teal” aanpak zoals beschreven door Laloux. En toch is dat hiërarchisch structureren nog een heel dominant denkmodel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *