Twee werelden

xOnlangs kwam het rapport uit van de commissie ‘Project X’, die onder leiding van Job Cohen onderzoek deed naar rellen in het Groningse plaatsje Haren in september 2012. Net als in het jaarverslag van de Nationale ombudsman, staan ook  hierin enkele interessante observaties over deze tijd en relatie tussen de overheid en de burger (al moet ik zeggen dat de ombudsman taalkundig en stilistisch heel wat vaardiger is dan Cohen en co, maar dit terzijde) .

Aan de ene kant verwacht het publiek dat de overheid voor de openbare orde en veiligheid zorgt. Aan de andere kant verwacht het dat er voldoende ruimte voor eigen initiatief en creativiteit bij de burgerij is. Vrijheid en veiligheid – dat is het paradoxale product dan men van een moderne rechtstaat (sic) verwacht.

De huidige tijd kenmerkt zich steeds meer door ambiguïteit. We moeten leren omgaan met paradoxen. Als zelfs de commissie Cohen dit constateert, kunnen we misschien stilletjes aan wel concluderen dat dit inzicht inmiddels gemeengoed is geworden!

Gegeven dit paradoxale verlangen zal een verstandige overheid er alles aan doen dat haar beleid niet één van beide kanten verabsoluteert. Zij zal dus niet garanderen dat er nul risico is, dat er volledige controle bestaat en dat alle regels voor honderd procent toegepast zijn. Maar zij zal evenmin de indruk willen wekken dat er rechteloosheid bestaat, dat er geen toezicht of handhaving is en dat men alle controle loslaat. Ze zoekt naar een beleid dat op een juiste balans tussen vrijheid en veiligheid, het spel en de regels, de wet en het leven berust.

De commissie duikt nog iets dieper in de paradox:

Een aantal ontwikkelingen maakt dat het vinden van die balans niet eenvoudiger wordt. Er zijn in Nederland inmiddels veel mondige burgers. Ze zijn ondernemend of innovatief, stellen zich assertief op en storen zich aan bepaalde regels van de rechtstaat en haar instellingen. Zij dringen als het ware op meer speelruimte aan. Tegelijkertijd neemt onze acceptie van risico’s af terwijl de behoefte aan controle en verantwoording groot is. Dat brengt als vanzelf de tendens tot meer en preciezere regels teweeg, een ontwikkeling die juist weer in de weg staat aan de behoefte tot ruimte en vrijheid.

Verder maakt de commissie interessante opmerkingen over het samenspel tussen burger en overheid:

Maak gebruik van de kennis, inzet en expertise van burgers. Die ligt vaak op straat, die valt zo op te rapen. Dat geldt ook, en misschien nog wel in het bijzonder voor de expertise van jongeren. Juist nu, nu de sociale media zo’n invloed hebben in het leven van jongeren, terwijl ouderen dat maar mondjesmaat in de gaten hebben, is die expertise reuze nuttig.

De twee werelden, waaraan de commissie in de titel van het rapport refereert, betreffen de wereld van de sociale media en die daarbuiten:

Haren laat zien hoe jong en oud ook werkelijk twee werelden waren. Jongeren voor wie sociale media een normaal onderdeel van het leven zijn, ouderen die vaak geen idee hebben wat zich daar afspeelt. (…) De mobilisatiekracht en het tempo van sociale media maakt het des te noodzakelijker om die werelden bij elkaar te brengen.

De commissie Cohen hinkt nog wel op twee gedachten: aan de ene kant concludeert men dat  de omgeving voor de overheid niet meer te sturen en te beheersen is, maar tegelijk raadt men aan om als overheid te gaan interveniëren op de sociale media, met als doel alsnog de regie terug te pakken.

Verder ben het niet eens met de conclusie van de commissie dat de twee werelden gelijkstaan met jongeren en ouderen, alsof alleen jongeren sociale media omarmen en ouderen nog allemaal digibeet zijn.

Het positieve is dat ook de gevestigde orde nu kennelijk doorkrijgt dat de overheid zich moet aanpassen aan de veranderende tijden. Ten eerste spelen sociale media daar een belangrijke rol in en ten tweede moeten we leren omgaan met paradoxen. Als bestuurders en beleidsmakers deze lessen uit het rapport van commissie Cohen oppikken, hebben de rellen in Haren toch nog iets goeds voortgebracht.

© Jeroen Louis, april 2013

Dit bericht is geplaatst in overheid met de tags , , . Bookmark de permalink.

1 Reactie op Twee werelden

  1. Pingback: Politieke nota’s veranderen de wereld niet | Openbaar bestuur en strategie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *