De verzadigde samenleving en de weg vooruit

In Het Parool verscheen een interessant opiniestuk van econoom Riens Meijer. Een citaat:

De Nederlandse samenleving heeft kenmerken van een verzadigde samenleving. De gevolgen daarvan zijn onder meer: dat de meeste bestaande structuren verouderd zijn; dat er daardoor onvoldoende oriëntatie is op het huidige kennis- en innovatietijdperk; dat een (overmatige) beheersmentaliteit, gericht op het in standhouden van de huidige traditionele benaderingen, de overhand heeft gekregen boven een beleid dat gericht is op de toekomst van Nederland en correspondeert met belangrijke maatschappelijke en demografische ontwikkelingen; dat er meer oog is voor de korte termijn dan het noodzakelijke beleid op de langere termijn voor Nederland.

Met deze diagnose slaat de auteur volgens mij de spijker op z’n kop. Voorbeelden op nationaal niveau zijn onder meer te vinden in sociale zekerheid, de zorg, het pensioenstelsel en de overheidssturing van de huizenmarkt, met het vasthouden aan de hypotheekrenteaftrek en allerlei maatregelen, bedoeld om de huizenprijzen weer op te stuwen. Maar ook Europees en wereldwijd liggen de voorbeelden voor het oprapen. En zeker ook in het lokale bestuur.

Vragen waar het in de politiek en in het maatschappelijke debat over zou moeten gaan zijn volgens Riens Meijer:

 Wat zijn de grenzen van de democratische staat? Wat is het juiste evenwicht tussen particulier initiatief en het algemeen belang, tussen vrijheid en gelijkheid? Wat zijn nog haalbare doelstellingen van een sociaal beleid, en waar wordt het bemoeizucht en schiet het zijn doel voorbij? Waar moeten we precies het onvermijdelijke compromis tussen maximale particuliere rijkdom en minimale sociale wrijving plaatsen? Wat zijn de correcte grenzen tussen politieke en religieuze gemeenschappen en hoe kunnen we botsingen aan die grenzen tot een minimum beperken? Hoe moeten we de greep houden op conflicten als onderhandelingen niet meer mogelijk zijn?

Als zaken die fundamenteel moeten worden opgepakt noemt hij:

Duurzaam ondernemen, decentralisatie in overheidsbestuur, demografie, stimuleren van sterke mkb/familiebedrijven, uitbouw en exploitatie van waterbouwkundige expertise, einde maken aan smorende bureaucratie, optimalisering geografische ligging in verband met transport en de positie van de Rotterdamse haven.

Het is naar mijn mening een inspirerende visie, die deze econoom uiteenzet. Ik vind het verrassend (in positieve zin) te zien dat hij zelf niet meer piepjong is (geboortejaar 1939).

De geschiedenis leert helaas dat er vaak een diepe crisis voor nodig is om zaken echt eens anders aan te pakken. En zelfs dan is de traditionele weg vaak zo diep ingesleten dat men vaak weer al te snel terugvalt op de oude structuren. Anderzijds zijn er aanwijzingen dat we misschien wel op de rand zitten van een paradigmaverschuiving, met een transitie naar een andere manier van samenleven, een andere overheid en een nieuwe politieke arena.

Singapore wordt genoemd als inspiratiebron.

Singapore wordt genoemd als inspiratiebron.

Dit bericht is geplaatst in overheid, visie met de tags , , , , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *